Tüfek, Mikrop ve Çelik- Jared Diamond

Jared Diamond- Tüfek, Mikrop ve Çelik ♥♥♥♥

20200604_161522Nisan ayının başında başladığım “Tüfek, Mikrop ve Çelik”i Mayıs ayının sonunda tamamladım ve böylece 2 aylık süreçte bir kitap okuyabilmiş oldum. Okuma sürem sizin gözünüzü korkutmasın çünkü yoğun tempoda işlerim için koşturduğum bir dönemdi ve kitabın da hakkını vererek sindire sindire okumayı tercih ettim.

“Tüfek, Mikrop ve Çelik”, Amerikalı coğrafya profesörü Jared Diamond’un 1997 yılında yazdığı eser. 2007 yılında kitaba Türkiye’ye özgü bir önsöz eklemiş. Pegasus yayınlarından okuduğum kitabın baskı ve çevirisini beğendiğimi söyleyebilirim.

Sapiens’ten önce okumak istediğim bu kitapta anlatılanlar aslında insanlık tarihine getirilen sorulara cevap arayan yazarın araştırmalarına yer yer de konuya ilişkin öznel değerlendirmelerine dayanıyor. Kitapta öne çıkan konuları sıralarsak:

-İnsanlık neden farklı kıtalarda farklı bir şekilde gelişim gösterdi?

-Kıtalarda ki gelişim farklılığının nedenleri nelerdi?

-Avrupa neden Amerika’yı ve Afrikayı ele geçirdi de tersine bir durum olmadı?

-Yerkürenin farklı bölgelerinde yiyecek üretimi nerede, ne zaman ve nasıl başladı?

gibi soruların cevapları kitapta bitki, hayvan, hastalık, dil ve coğrafi boyutlarıyla inceleniyor.

Kitaptan bazı alıntılar:

“Tarih farklı halklar için farklı yönde gelişti ama bu, çevresel farklardan dolayı böyle oldu, o halkların biyolojik farklılıklarından dolayı değil.”

“İnsanlık tarihi çoğunlukla, bir şeylere sahip olanlar ile olmayanlar arasındaki eşitsiz çatışmalardan oluşur.”

“Yiyecek üretimine geçiş hamlesini en erken yapmış olan insanlar için tüfeklerin, mikropların ve çeliğin yolu açılmış oldu. Böylece tarihte varlıklılar ile varlıksızlar arasında çatışmalar sürdü gitti.”

“Avrupalılar Afrika’yı sömürgeleştirdiyse bunun, beyaz ırkçıların sandığı gibi, Avrupalı halkların Afrikalı halklardan farklı olmasıyla ilgisi yok. Daha çok coğrafi ve biyocoğrafi rastlantılarla ilgisi var- özellikle de kıtaların yüzölçümleri, eksenleri, yaban bitki ve hayvan türü takımları arasındaki farklılıklarla. Yani, Afrika ile Avrupa’nın tarihsel yörüngeleri arasındaki fark taşınmaz mal varlıkları arasındaki farktan kaynaklanıyor.”

“Bazı ekonomistler ulusal zenginliği, insanlara ait kurumlar olarak adlandırdıkları şeylere bağlıyorlar: Yasalar, davranış kuralları, toplumlarımızda geçerli olan ilkeler, yönetimler ve ekonomiler giriyor bunların arasına. Vatandaşları üretime teşvik etmede, onların ulusal zenginliğin yaratılmasına katkıda bulunmaya yönlendirmekte insanlara ait bazı kurumlar özellikle etkilidir.”

Kitabı genel olarak değerlendirirsem, bir çok bilgi edindiğim, ufkumu açan ve insanlık tarihine ilişkin başka kitapları da okuma isteğimi artıran bir eser olduğunu söyleyebilirim ama bunun yanında “Japonlar kimdir?” ya da “Çinliler Nasıl Çinli” oldu konuların yer aldığı bölümlerde daha doyurucu bir anlatım olmasını da beklerdim.

Farklı kıtalardaki insanlık tarihine, gelişim sürecine ilgi duyuyorsanız okumanız gerektiğine inandığım bir eser. Keyifli okumalar.

 

Leave a Reply